Aan welke eisen moet een thuiswerkplek voldoen?

Rogier Wennink Platform ACCT • 14 dec 2020
Photo by <a href="https://unsplash.com/@patrickperkins?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Patrick Perkins</a> on <a href="https://unsplash.com/s/photos/working-from-home?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>

Al jaren stijgt het aandeel thuiswerkers gestaag maar als gevolg van de coronacrisis heeft het thuiswerken een enorme vlucht genomen. Ook door veel werk- en opdrachtnemers in de culturele en creatieve sector wordt – voor zover het werk het toelaat – op dit moment vanuit huis gewerkt. Daarbij komen uiteraard ook vraagstukken om de hoek kijken zoals: heeft de werk- of opdrachtgever een zorgplicht ten aanzien van de inrichting van een thuiswerkplek? Gelden dezelfde arbo-regels? En waar kan een werkende zelf voor zorgen? In dit artikel gaan we nader in op de arbeidsrechtelijke aspecten van de thuiswerkplek.

Waar moet de werkgever (wettelijk) aan voldoen?

In beginsel geldt voor zowel werknemers die op kantoor werken als voor thuiswerkers de Arbeidsomstandighedenwet (‘Arbowet’). De werkgever heeft een zorgplicht. Dat houdt in dat hij moet zorgen voor een gezonde en veilige werkplek die aan de persoonlijke eigenschappen van de werknemer is aangepast. Daarbij geldt wel dat de mate waaraan de werkgever invulling kan en moet geven aan zijn zorgplicht afhankelijk is van wat er redelijkerwijs van hem gevergd kan worden. In de wet is ook geregeld dat de werkgever met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging (of met de belanghebbende werknemers indien medezeggenschap ontbreekt) overleg heeft over het arbeidsomstandighedenbeleid en de uitvoering daarvan. Meer informatie over de rol van de ondernemingsraad bij het inschakelen van arbodeskundigen lees je onder andere op deze website van de Rijksoverheid. De betrokkenheid van de ondernemingsraad kan leiden tot zeer welkome input. Juist omdat de ondernemingsraad een vertegenwoordiging van het personeel is waar een eventuele thuiswerkregeling direct invloed op heeft.

Voorop staat dat de werkgever zijn werknemers actief moet informeren hoe een werknemer veilig en gezond zijn werk kan doen. Dit moet een terugkerend onderwerp zijn en het vergt overleg tussen werknemer en werkgever om klachten te voorkomen. Aanbevolen wordt om een actief arbeidsomstandighedenbeleid te voeren waarbij de werkgever inventariseert en evalueert welke risico’s de arbeid voor de werknemer met zich meebrengt. Onderdeel hiervan dient ook het verplicht in kaart brengen van gevaren en risicobeperkende maatregelen te zijn waarbij tevens de risico’s voor bijzondere categorieën van werknemers horen: de zogenaamde risico-inventarisatie en -evaluatie (hierna: RI&E). Voor meer informatie over het in kaart brengen van risico's, gezondheifseffecten en maatregelen van thuiswerken is te lezen in het rapport Thuiswerken van TNO van 4 februari 2021.

Wie controleert de naleving van het arbobeleid?

In het algemeen controleert de Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) of een werkgever zich houdt aan de wettelijke regels. Wanneer een werkgever dat nalaat dan kan de Inspectie SZW boetes of andere sancties opleggen. Maar een werkgever kan zelf ook veel doen.

Wanneer een werkgever een eigen arbeidsomstandighedenbeleid voert dan is het verstandig om te zorgen dat hij zelf en zijn werknemers zich daar ook aan houden. Hiervoor zijn verschillende tools beschikbaar zoals Zelfinspectie.nl (een initiatief van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Met behulp van deze tool kunnen werkgevers eenvoudig controleren of er in het bedrijf een veilige en gezonde werkomgeving heerst. Voor werknemers bestaat de tool VeiligVakmanschap.nl waarop kan worden gecontroleerd of zij tijdens hun werken genoeg op de gezondheid en veiligheid van zichzelf (en collega’s) letten.

Wat kan de thuiswerker zelf doen?

Voor de werk- of opdrachtnemer die thuiswerkt zijn er verschillende tools en checklists beschikbaar om na te gaan of de thuiswerkplek voldoet aan de arbo-richtlijnen. Zo heeft de Rijksoverheid in het kader van het programma ‘Het Nieuwe Werken’ (HNW) een checklist gepubliceerd die onderdeel is van de handreiking ‘Het Nieuwe Werken: hoe blijf je er gezond bij?’. Deze checklist is hieronder opgenomen en de volgende drie punten gelden daarbij als toelichting:

  1. De werkende heeft afspraken gemaakt met de werk- of opdrachtgever over wat te doen wanneer die hulp nodig heeft indien hij voor het bedrijf thuis werkt (denk aan situaties bij letsel of ziekte).
  2. Wanneer er een vraag in de checklist met ‘nee’ wordt beantwoord dan is er sprake van een ‘ongewenste situatie’. Thuiswerken is dan in beginsel niet verantwoord. Er dienen in overleg met de leidinggevende dusdanige maatregelen te worden getroffen zodat de vraag met ‘ja’ kan worden beantwoord.
  3. Indien een vraag met ‘nee’ wordt beantwoord en er zijn geen maatregelen mogelijk om de ‘ongewenste situatie’ op te heffen dan is thuiswerken niet verantwoord.

De checklist van ‘Het Nieuwe Werken’

Kun je thuis in rust werken en weet je wat je moet doen als je hulp nodig hebt? 

Heb je voldoende ruimte in je woning om een bureautafel en –stoel op een ergonomisch verantwoorde manier op te stellen?

Heb je de beschikking over een bureautafel die een ergonomisch verantwoorde zit- en werkhouding mogelijk maakt en waaraan je met de (door het bedrijf verstrekte) laptop, muis, laptophouder en toetsenbord kunt werken?

Heb je de beschikking over een bureaustoel die een ergonomisch verantwoorde zit- en werkhouding mogelijk maakt?

Heb je de mogelijkheid om de lichtinval te regelen?

Thuiswerken: wat zegt de wet en wie is verantwoordelijk? | Arboportaal

Het Nieuwe Werken: hoe blijf je er gezond bij? | Rijksoverheid

Arbowet: thuiswerkplek inrichten | Ondernemersplein

Zelfinspectie.nl | Ministerie van SZW

VeiligVakmanschap.nl | Ministerie van SZW

Rol van de Ondernemingsraad bij het inschakelen van arbodeskundigen | Rijksoverheid.nl

Zo kunt u gezond thuiswerken | Arboned

 

Foto door Patrick Perkins via Unsplash