Kan ik als zelfstandige ook WW ontvangen?

Rogier Wennink Platform ACCT • 18 jan 2021
Kan ik als zelfstandige ook WW ontvangen?

Voor veel zzp’ers en freelancers in de culturele en creatieve sector zijn het momenteel zware tijden. Door de maatregelen van het kabinet om de verspreiding van het coronavirus in te dammen is het overgrote deel van de reguliere werkzaamheden weggevallen. Het blijkt daarnaast lastig voor veel zelfstandigen om op korte termijn werk te vinden dat zowel het financiële gat opvult maar ook nog eens in lijn ligt met de kennis en vaardigheden die men in de loop der jaren heeft opgedaan. Alle steunmaatregelen ten spijt: de zzp’er in de culturele en creatieve sector wordt keihard geraakt. Vandaar dat veel zelfstandigen zich afvragen: kan ik niet (ook) aanspraak maken op een aanvullende uitkering, zoals de WW? Voor veel zelfstandigen zal het antwoord op die vraag nee luiden aangezien zij geen premie betalen voor de WW en daardoor niet verzekerd zijn voor deze werknemersverzekering. Maar er zijn uitzonderingen, namelijk de zelfstandigen met een zogenaamde ‘hybride beroepspraktijk’.

Wat is een ‘hybride beroepspraktijk’?

Een ‘hybride beroepspraktijk’ wordt gekenmerkt door het feit dat de werkende zijn inkomsten haalt uit verschillende bronnen, veelal zowel als zelfstandige (en ook als zodanig aangemerkt door de Belastingdienst en het UWV) alsmede als werknemer waarbij premies worden betaald voor de werknemersverzekeringen (waaronder WW). Dit is anno 2020 een veelvoorkomende praktijk onder werkenden in de culturele en creatieve sector omdat zij uit enkel hun initiële beroep (veelal als zelfstandig (uitvoerend) kunstenaar) niet genoeg inkomen generen om van rond te komen. Daarom kiest de kunstenaar er steeds vaker voor om daarnaast een (bij)baan in loondienst te nemen. Vaak een functie die ligt in de lijn van de werkzaamheden als zelfstandige (denk aan een beeldend kunstenaar die daarnaast kunsteducatieve lessen verzorgt) maar soms ook een bijbaantje dat geheel buiten de culturele en creatieve sector ligt.

Doordat in het algemeen over deze verzekeringsplichtige werkzaamheden WW wordt opgebouwd kan het voorkomen dat wanneer deze werknemer ontslagen wordt er recht op een WW-uitkering ontstaat. Vaak is dan de eerste gedachte: “maar ik ben toch (ook) zelfstandige, ik kom daar niet voor in aanmerking!”, het tegendeel is niet zelden waar. Ook zelfstandigen kunnen wanneer zij een recht op WW hebben opgebouwd een uitkering uit die verzekering genieten.

Waar gaat het UWV vanuit?

Wanneer een zelfstandige zijn (bij)baan verliest in loondienst en voldoet aan de eisen voor een WW-uitkering dan komt deze in beginsel gewoon in aanmerking voor een WW-uitkering voor de omvang van het arbeidsurenverlies. Voor de uren die de zelfstandige in zijn eigen praktijk steekt wordt dan een vrijstelling gegeven. Voor de omvang van deze vrijstelling kijkt het UWV in beginsel naar de 26 weken voor datum ontslag. Deze vrijgestelde uren moeten per maand worden gerekend aangezien de WW ook per maand wordt uitgekeerd. Daarbij gaat het UWV uit van een gemiddelde van 21,75 werkdagen per maand.

Welke uren tellen mee voor de vrijstelling?

Het is belangrijk om te weten welke uren in aanmerking worden genomen voor zowel de vrijstelling als de fictieve inkomensverrekening (zie volgende kopje). Het gaat namelijk niet alleen maar om de declarabele uren maar ook om de zogeheten indirecte uren, ofwel niet-declarabele uren. Denk aan reistijd, uren besteed aan administratie, studie (dus ja bijvoorbeeld ook het aantal uren thuisstudie voor het op peil houden van een muzikant zijn embouchure), acquisitie, voorbereiding etc. Met andere woorden: alle uren besteed aan de onderneming, ook die niet-declarabel zijn, dienen te worden opgegeven bij het UWV.

Wat als de zelfstandige (iets) meer gaat werken?

Wanneer de zelfstandige meer uren gaat werken dan de urenvrijstelling bedraagt, dan worden die uren verrekend met de WW-uitkering op basis van een fictief inkomen.

De WW-uitkering komt uiteindelijk te vervallen wanneer de uitkeringsgerechtigde 87,5% of meer van zijn WW-maandloon aan inkomen genereert.

Hoe controleert het UWV de urenvrijstelling voor zelfstandigen?

Door middel van de uren die een zelfstandige opgeeft bij de Belastingdienst voor de zelfstandigenaftrek kan het UWV ook de uren controleren voor de WW-uitkering. Met andere woorden: de uren die een zelfstandige opgeeft bij het UWV moeten corresponderen met de uren die er bij de Belastingdienst worden aangegeven. Andersom werkt het ook zo. Stel dat er bij het UWV een laag aantal uren (minder dan 23,5 uur per week) wordt opgegeven voor de WW maar er vervolgens bij de Belastingdienst wel zelfstandigenaftrek wordt aangevraagd, dan kan dat grote gevolgen hebben voor de WW-uitkering. Het kan zijn dat de WW-uitkering vervolgens (geheel) terug betaald moet worden, eventueel verhoogd met boetes.

Was er niet zoiets als een verkorte wekeneis voor artiesten?

Zoals valt te lezen op de website van het UWV dien je om in aanmerking te komen voor een WW-uitkering in beginsel ten minste 26 weken van de 36 weken voorafgaand aan zijn/haar eerste werkloosheidsdag te hebben gewerkt. Er bestond echter een verkorte wekeneis voor werkenden in de culturele sector (bijvoorbeeld voor acteurs, musici en artiesten). Voor hen gold dat zij in de 39 weken voorafgaand aan hun werkloosheid in ten minste 16 weken hadden gewerkt. Dit was geregeld in het Besluit verlaagde wekeneis WW en Wet WIADeze regeling is echter vervallen per 1 januari 2014.

Meer informatie over reden van intrekking van het besluit vind je in de kamerbrief van minister Asscher en de bijbehorende bijlage in de bijlage hieronder.

Ik wil een eigen bedrijf starten | UWV.nl

Kan ik een WW-uitkering krijgen? | UWV.nl

Foto door Micheile Henderson via Unsplash
Bestanden